Thiên Cơ

Thiên Cơ là sao Nam Đẩu, thuộc Dương Mộc (sách cũng có chỗ gọi là âm Mộc / Ất Mộc – mộc của cỏ hoa, dễ uốn, dễ lay động), hóa khí là Thiện tinh, chủ về mưu cơ, từ thiện và phúc thọ. Sách mô tả Thiên Cơ là sao của trí tuệ: giỏi tính toán mưu lược, quyền biến cơ mưu, bề ngoài bình hòa nhưng bên trong nhiều suy nghĩ, phản ứng nhanh nhạy, trời phú cho tinh thần nghiên cứu và năng lực phân tích được thua khá mạnh. Đổi lại, cá tính không ổn định và thần kinh quá mẫn cảm.

Tên sao gợi ý nghĩa "cơ hội", "cơ duyên" giữa trời và đất – thứ có thể gặp mà không thể tìm. Thiên Cơ là sao động, ví như bánh xe xoay chuyển không ngừng, còn chủ về hoàn cảnh biến thiên, lang bạt bôn ba. Nhưng sách nhấn mạnh cái "động" này khác hẳn bộ Sát Phá Tham: không phải biến động lớn trong cuộc đời, mà là sự linh động ở mặt tinh thần, tư duy và giao tế – đầu óc không ngừng hoạt động, chân tay không chịu để yên, biên độ thay đổi nhỏ trong một phạm vi nhất định.

Vì bản chất ưa suy nghĩ, tâm tư dễ biến động, Thiên Cơ khó theo đuổi một việc lâu dài; sở thích rộng, học rộng nhưng không chuyên, thiếu hằng tâm, nên khó thành chuyên gia trong một lĩnh vực. Sách nhận định rõ: Thiên Cơ làm mưu sĩ, quân sư, người nghiên cứu thì rất tốt, làm người hành động thì không hay, ở vị thế chỉ huy chỉ bình thường. Dục vọng thường cao nên thực tế không theo kịp lý tưởng, dễ nhọc tâm mệt sức; khi hành động lại dễ nóng vội, kế hoạch dù thấu đáo mà tự mình làm không thành.

Tốt hay xấu tùy vào độ sáng và sao đi cùng. Miếu vượng hoặc đắc địa thì khéo léo, mưu lược, tâm tính nhân hậu từ thiện; được Hóa cát thì chủ về phú quý, hãm địa mà được cát Hóa vẫn tốt, chỉ ngại hãm địa lại gặp Sát tinh. Thiên Cơ không cần bách quan triều củng, nhưng rất cần được cát Hóa và hội các sao thông minh tài nghệ như Xương Khúc, Thiên Tài, Long Phượng; đồng thời nó rất kỵ sát tinh – gặp hung sát phá cách thì trí tuệ bị dùng vào đường tà. Cổ nhân vốn không đánh giá Thiên Cơ cao; ngoài cách "Cơ – Lương" gặp Tả Hữu, Xương Khúc, Thiên Cơ chủ về "thoái tổ tự hưng" – tổ nghiệp lụn bại, phải tự lập thân nơi tha hương.

Sách lưu ý khi luận Thiên Cơ, trước hết xem mức độ thông minh, cơ trí của nó, sau đó xem có được gần gũi bậc quyền quý, có cơ hội thi thố ở đời hay không. Thiên Cơ luôn có quan hệ với Cự Môn, Thái Âm, Thiên Lương ở các cung liên quan, nên ba sao này ảnh hưởng rất lớn tới cách luận. Thiên Cơ thiện tâm, không ưa điều bất nhân bất nghĩa, nên lúc bất đắc chí thường muốn ở ẩn và dễ say mùi đạo.