Kinh Dịch
☶☷
hung trung co cat

Quẻ 23: Sơn Địa Bác

山地剝

Lời quẻ (Thoán từ)

Bác: bất lợi hữu du vãng — "Bác, không lợi cho việc tiến tới đâu cả". Bác nghĩa là bóc, lột, tiêu mòn dần. Năm hào âm ở dưới lấn dần lên, chỉ còn một hào dương đơn độc trên cùng sắp bị bào mòn; đây là thời tiểu nhân đang thịnh, quân tử suy, khí dương cạn dần. Lời khuyên cốt lõi: đừng manh động tiến lên, hãy dừng lại, thuận thời mà giữ mình chờ khí vận xoay chuyển.

Đại tượng

"Sơn phụ ư địa, Bác; thượng dĩ hậu hạ an trạch" — Núi nương tựa trên đất mà lở dần xuống, đó là tượng quẻ Bác. Người quân tử (bậc ở trên) hiểu rằng nền có vững thì nhà mới yên, nên phải hậu đãi kẻ dưới, bồi đắp gốc rễ, thì địa vị mình mới được an ổn.

Tổng luận

Bác là quẻ của sự suy tàn, bào mòn từ dưới lên — vật cực thì suy, dương khí hao mòn tới mức chỉ còn một hào cuối cùng. Đây là thời tiểu nhân đắc thế, chính khí lép vế, mọi việc dễ đổ vỡ, hao hụt, khó thành. Bốc được quẻ này nên biết đang ở kỳ vận xấu, cần thu mình, giữ gìn, tuyệt đối không xông pha tranh giành hay khởi sự lớn. Tuy vậy, hào trên cùng có "quả cứng chưa bị ăn" — hạt mầm của hồi sinh, báo rằng cùng cực của tối là khởi đầu của sáng, sau Bác là Phục. Vì thế hãy nhẫn nại bảo toàn thực lực, tu dưỡng gốc rễ, đối đãi tử tế với người dưới. Qua cơn bĩ cực này, sinh cơ tự khắc trở lại.

Sáu hào

  • Hào Sơ. So Luc (hao 1, am): 'Boc chan giuong' — sự bào mòn bắt đầu từ chân giường, mầm hư hoại chớm nảy từ gốc, giữ chính đạo cũng bị hại nên hung. Lời khuyên: cảnh giác ngay từ dấu hiệu nhỏ, đừng để cái xấu bén rễ.
  • Hào Nhị. Nhi Luc (hao 2, am): 'Boc than giuong' — hư hoại lan tới thành giường, cái xấu tiến thêm một bậc, người ngay chưa có bạn ứng cứu nên vẫn hung. Lời khuyên: chớ cô đơn liều lĩnh, hãy tìm chỗ dựa và lui về giữ mình.
  • Hào Tam. Tam Luc (hao 3, am): 'Boc chi, vo cuu' — tuy ở giữa bầy âm bóc mòn nhưng hào này ứng với hào dương trên cùng, biết bỏ đám tiểu nhân theo về chính đạo nên không lỗi. Lời khuyên: dám tách khỏi số đông sai trái để giữ mình trong sạch, sẽ tránh được tai họa.
  • Hào Tứ. Tu Luc (hao 4, am): 'Boc sang di phu' — sự bóc mòn đã tới da thịt, tai họa cận kề thân, hung. Lời khuyên: nguy hiểm đã sát người, phải hết sức thận trọng, không còn chỗ cho sơ suất.
  • Hào Ngũ. Ngu Luc (hao 5, am): 'Quan ngu, di cung nhan sung, vo bat loi' — như xâu cá nối đuôi, dẫn bầy cung nữ được sủng ái mà quy thuận bậc trên, nhờ biết thu phục lòng người nên không gì là không lợi. Lời khuyen: lấy đức thống lãnh, đưa mọi người về mối hòa thuận thì chuyển hung thành cát.
  • Hào Thượng. Thuong Cuu (hao 6, duong): 'Thac qua bat thuc, quan tu dac du, tieu nhan boc lu' — quả cứng còn sót chưa bị ăn, quân tử được xe (dân chúng nâng đỡ), tiểu nhân thì tự phá nhà mình. Lời khuyên: giữ được hạt mầm chính khí cuối cùng thì sinh cơ hồi phục; làm điều lành thì được nâng, làm điều ác tự chuốc bại vong.

Luận theo lĩnh vực

Công việc / Sự nghiệp

Đang là thời suy vận, thế lực xấu lấn át, việc làm dễ bị kìm hãm, đổ vỡ hoặc bị người dưới, đồng sự gièm pha lật đổ. Không nên mở rộng, khởi sự lớn hay tranh giành chức vị lúc này. Hãy thu mình giữ vững chỗ đứng, bồi đắp nội lực và đối xử hậu với cấp dưới để nền móng khỏi lung lay.

Tình cảm / Hôn nhân

Quẻ Bác chủ về rạn nứt, hao mòn tình cảm — dễ có người thứ ba, lòng người đổi thay hoặc quan hệ nguội lạnh dần. Nếu đang yêu, cần cảnh giác mầm chia rẽ từ những chuyện nhỏ. Muốn cứu vãn phải nhẫn nhịn, vun đắp lại từ gốc, tránh làm căng lúc vận đang xuống.

Tài lộc / Tiền bạc

Tài lộc suy hao, tiền bạc dễ thất thoát, hụt vốn, bị bòn rút hoặc đầu tư thua lỗ. Đây không phải lúc bung tiền làm ăn lớn hay cho vay mượn mạo hiểm. Nên thủ, tiết kiệm, giữ chặt hầu bao và chờ qua kỳ vận xấu.

Sức khỏe

Quẻ ứng điềm suy nhược, sức lực hao mòn dần, bệnh cũ dễ tái phát hoặc chuyển nặng nếu chủ quan. Hào từ nhắc bệnh 'lan từ chân tới da thịt', ý là nên chú ý sớm, đừng để kéo dài. Hãy nghỉ ngơi, giữ gìn và đi khám bác sĩ chuyên môn để được chẩn đoán chính xác.

Kiện tụng / Tranh chấp

Thời thế bất lợi cho người bốc được quẻ, dễ ở thế yếu, bị lấn át hoặc thua thiệt trong tranh chấp. Không nên đối đầu, kiện tụng kéo dài lúc này. Tốt hơn cả là hòa giải, nhượng bộ để giữ phần cốt lõi, chờ vận chuyển rồi tính sau.

Xuất hành / Đi xa

Lời quẻ nói rõ 'bất lợi hữu du vãng' — không lợi cho việc đi xa, khởi hành hay cầu sự mới. Đường đi dễ gặp trở ngại, hao tổn, việc mưu cầu khó thành. Nên hoãn lại, ở yên chờ thời; nếu buộc phải đi thì hết sức thận trọng, chớ mạo hiểm.

Muốn hỏi việc của riêng bạn?

Thành tâm gieo một quẻ để nhận luận giải theo đúng câu hỏi của bạn.

Gieo quẻ hỏi việc của bạn