Quẻ 27: Sơn Lôi Di
山雷頤
Lời quẻ (Thoán từ)
"Di, trinh cát. Quán di, tự cầu khẩu thực" — Nuôi dưỡng, giữ được chính đạo thì tốt lành. Quẻ Di (頤) tượng hình cái miệng: hai hào dương ở trên dưới như hàm răng, bốn hào âm ở giữa như khoang miệng rỗng. Ý cốt lõi: hãy quan sát xem người ta nuôi dưỡng thân và tâm bằng cách nào, và tự mình lo liệu miếng ăn một cách chính đáng. Nuôi cái đáng nuôi thì cát, nuôi lòng tham dục thì hung.
Đại tượng
"Sơn hạ hữu lôi, Di" — Dưới núi có tiếng sấm là tượng quẻ Di: sấm động dưới, núi tĩnh trên, như trời đất nuôi dưỡng muôn loài đúng thời. Người quân tử xem tượng ấy mà thận trọng lời nói (giữ cái ra khỏi miệng) và tiết chế ăn uống (giữ cái vào miệng), lấy sự điều độ làm gốc nuôi thân dưỡng đức.
Tổng luận
Di là quẻ bàn về đạo nuôi dưỡng — nuôi thân, nuôi người và nuôi đức. Thời thế lúc này đòi hỏi bạn tự lực, tự lo liệu miếng ăn cái mặc một cách chính đáng, chớ trông chờ hay thèm muốn của người khác. Cát hung của quẻ hoàn toàn tùy ở chỗ "chính": nuôi đúng người, ăn đúng cách, nói đúng lời thì hanh thông; buông theo lòng tham, ganh tị miếng ăn của người thì chuốc họa. Hai hào đầu dưới phần nhiều xấu vì cầu nuôi sai đạo, càng lên cao càng tốt vì biết nuôi người, nuôi đời. Lời khuyên chung: giữ điều độ, thận ngôn tiết thực, an phận làm việc chính đáng rồi phúc tự đến. Đây là thời gieo trồng và tích dưỡng, chưa phải thời hưởng thụ vội vàng.
Sáu hào
- Hào Sơ. Sơ Cửu (hào 1, dương): 'Bỏ con rùa thiêng của mình mà nhìn ta thèm rớt rãi, xấu.' Bạn vốn có nội lực tự nuôi (rùa thiêng biểu tượng khả năng tự dưỡng), nhưng lại bỏ đi để ganh tị, thèm muốn cái người khác có. Lời khuyên: giữ lấy giá trị và năng lực của chính mình, đừng đánh mất phẩm cách vì lòng tham vặt.
- Hào Nhị. Lục Nhị (hào 2, âm): 'Điên đảo cầu nuôi, trái lẽ thường; cầu nuôi nơi gò cao mà đi tới thì xấu.' Ở dưới lại quay xuống cầu người dưới, hoặc vói lên cao cầu kẻ không hợp, đều trái đạo. Lời khuyên: chớ hạ mình xin xỏ sai chỗ, cũng chớ với quá tầm; hãy an ở vị trí của mình, tự lực là hơn.
- Hào Tam. Lục Tam (hào 3, âm): 'Trái đạo nuôi, giữ chính vẫn xấu; mười năm chớ dùng, không điều gì lợi.' Nuôi dưỡng buông thả theo dục vọng, đi ngược chính đạo nên bế tắc dài lâu. Lời khuyên: đây là lúc nên dừng lại, tránh mọi hành động lớn; kiên nhẫn sửa mình, chờ thời gian dài mới mong xoay chuyển.
- Hào Tứ. Lục Tứ (hào 4, âm): 'Điên đảo cầu nuôi mà tốt; mắt hổ nhìn chằm chằm, lòng ham đuổi mãi, không lỗi.' Ở trên mà biết hạ mình cầu người hiền dưới (ứng với hào 1) để nuôi dân nuôi việc, lại chuyên chú kiên trì như hổ rình mồi nên không lỗi. Lời khuyên: khiêm tốn tìm người tài giúp mình, chuyên tâm bền chí thì việc thành.
- Hào Ngũ. Lục Ngũ (hào 5, âm): 'Trái lẽ thường, nhưng ở yên giữ chính thì tốt; không nên vượt sông lớn.' Ở ngôi tôn mà tài mềm yếu, chưa đủ sức tự nuôi thiên hạ, phải nương nhờ bậc hiền (hào 6). Lời khuyên: biết mình còn yếu thì an phận giữ chính, dựa vào người đáng tin; tuyệt đối chớ mạo hiểm làm việc lớn lúc này.
- Hào Thượng. Thượng Cửu (hào 6, dương): 'Nhờ ở mình mà thiên hạ được nuôi; biết lo sợ thận trọng thì tốt, lợi cho việc vượt sông lớn.' Bạn ở địa vị gánh trách nhiệm nuôi dưỡng người khác, nguồn phúc lộc do bạn mà ra. Lời khuyên: giữ lòng kính cẩn, biết lo trước cái khó, thì có thể đảm đương việc lớn, vượt gian nan thành công.
Luận theo lĩnh vực
Công việc / Sự nghiệp
Thời của tích lũy, bồi dưỡng năng lực và xây nền, chưa phải lúc bung ra làm lớn. Hãy tự lực, làm đúng phần việc chính đáng của mình và chú trọng nuôi dưỡng quan hệ, đội ngũ. Nếu ở vị trí cao, biết hạ mình cầu người tài giúp sức thì sự nghiệp vững bền.
Tình cảm / Hôn nhân
Nhấn mạnh sự nuôi dưỡng, chăm sóc lẫn nhau bằng chân thành và điều độ. Giữ lời ăn tiếng nói cho ôn hòa, đừng để lòng ganh tị hay đòi hỏi làm tổn thương tình cảm. Đôi bên biết vun đắp, san sẻ đúng mực thì bền lâu; buông theo dục vọng ích kỷ thì rạn nứt.
Tài lộc / Tiền bạc
Tài lộc đến từ sự tự lực và chính đáng, không phải từ trông chờ hay tranh giành phần của người khác. Nên tiết kiệm, chi tiêu điều độ, tích cốc phòng cơ. Thèm muốn phần người khác (hào 1) thì hao tổn; an phận làm ăn ngay thẳng thì của cải tự đầy dần.
Sức khỏe
Quẻ liên quan trực tiếp đến ăn uống và miệng, nhắc nhở tiết chế ẩm thực, ăn uống điều độ, tránh quá độ và đồ hại thân. Giữ nếp sinh hoạt chừng mực, dưỡng cả thân lẫn tâm. Nếu có điều bất an nên đi khám thầy thuốc, đây chỉ là lời nhắc giữ gìn chứ không thay chẩn đoán y khoa.
Kiện tụng / Tranh chấp
Phần nhiều tranh chấp khởi từ miếng ăn, lợi lộc và lời nói thất thố. Lời khuyên là thận trọng ngôn từ, tránh khẩu thiệt, ưu tiên hòa giải và giữ chính đạo. Nếu mình đuối lý (các hào âm ở dưới) thì nên nhún nhường dàn xếp; giữ được lẽ phải và điều độ thì tai qua nạn khỏi.
Xuất hành / Đi xa
Với người còn yếu thế (hào 2, 3, 5) thì chưa nên đi xa hay mạo hiểm việc lớn — 'không nên vượt sông lớn'. Nên ở yên, chuẩn bị kỹ, chờ thời. Chỉ khi đã tích đủ nội lực và có người đáng tin đồng hành (hào 6) thì việc đi xa, cầu sự mới hanh thông.
Muốn hỏi việc của riêng bạn?
Thành tâm gieo một quẻ để nhận luận giải theo đúng câu hỏi của bạn.
Gieo quẻ hỏi việc của bạn