Quẻ 12: Thiên Địa Bĩ
天地否
Lời quẻ (Thoán từ)
Bĩ là quẻ của bế tắc, không thông: "Bĩ chi phỉ nhân, bất lợi quân tử trinh, đại vãng tiểu lai" — thời buổi bị kẻ tiểu nhân lấn át, không lợi cho đường ngay chính của người quân tử, cái lớn (dương, chính khí) ra đi mà cái nhỏ (âm, tà khí) kéo tới. Trời và Đất tuy đủ mặt nhưng khí không giao hòa, nên vạn vật ngưng trệ, trên dưới cách biệt, lòng người ly tán.
Đại tượng
Tượng quẻ: Trời (Càn) ở trên cứ bốc lên cao, Đất (Khôn) ở dưới cứ lắng xuống thấp, hai khí không gặp nhau — đó là Bĩ, bế tắc. Người quân tử xem tượng ấy mà biết thu mình giữ đức kiệm ước để tránh tai họa, không tham vinh hoa bổng lộc, ẩn nhẫn chờ thời chứ không phô trương giữa buổi loạn.
Tổng luận
Bĩ là quẻ xấu, đối nghịch hoàn toàn với quẻ Thái (số 11): trời đất không giao, âm dương chẳng hợp, mọi việc đình trệ, bế tắc, người ngay bị lép vế còn kẻ gian được thế. Đây là thời "vận bĩ", làm gì cũng khó thông, tiến tới dễ chuốc họa. Tuy vậy Dịch lý dạy "bĩ cực thái lai" — hết bế tắc rồi sẽ đến hanh thông, nên đừng tuyệt vọng. Điều cốt yếu lúc này là giữ mình trong sạch, kiệm ước, khiêm nhường, không đua chen bổng lộc và biết chờ thời. Người quân tử gặp buổi này nên co lại để bảo toàn, tu dưỡng đức và lực, đợi khí vận chuyển mà hành động. Càng nôn nóng cưỡng cầu càng dễ sa vào lưới của tiểu nhân.
Sáu hào
- Hào Sơ. Hào Sơ Lục (âm, dưới cùng): 'Bạt mao nhự, dĩ kỳ vị, trinh cát hanh' — nhổ cỏ tranh kéo theo cả chùm rễ, cùng một loại rủ nhau. Buổi đầu vận bĩ, người tốt nên tụ họp đồng chí hướng, giữ chính đạo rút lui thì được cát và hanh; đừng đơn độc mà cũng đừng vội cầu tiến.
- Hào Nhị. Hào Lục Nhị (âm): 'Bao thừa, tiểu nhân cát, đại nhân bĩ hanh' — bao dung chịu đựng, thuận theo bề trên. Kẻ tiểu nhân biết luồn cúi thì được lợi, nhưng người quân tử phải cam chịu cảnh bĩ mà giữ mình trong sạch mới hanh thông. Lời khuyên: chớ vì cái lợi trước mắt mà đánh mất khí tiết.
- Hào Tam. Hào Lục Tam (âm): 'Bao tu' — ôm chứa điều xấu hổ. Kẻ ở ngôi không chính, muốn tiến mà bất lực, làm việc lén lút nên mang nhục vào thân. Hào cảnh tỉnh: khi đức chưa xứng vị mà tham cầu, sớm muộn cũng chuốc điều hổ thẹn; hãy tự lượng sức, biết dừng.
- Hào Tứ. Hào Cửu Tứ (dương): 'Hữu mệnh vô cữu, trù ly chỉ' — có mệnh trời (thời cơ chuyển) thì không lỗi, đồng loại cùng hưởng phúc. Vận bĩ đã qua nửa, bắt đầu có cơ chuyển. Nên thuận thời mà hành, đừng tự chuyên; khi làm việc chính đáng thì kéo theo cả những người cùng chí được nhờ.
- Hào Ngũ. Hào Cửu Ngũ (dương): 'Hưu bĩ, đại nhân cát. Kỳ vong kỳ vong, hệ vu bao tang' — ngăn dứt được cảnh bĩ, bậc đại nhân gặp cát. Nhưng phải luôn cảnh giác 'sắp mất, sắp mất' mà buộc chặt vào gốc dâu bền. Đây là hào tốt nhất quẻ: người có đức vị đang xoay chuyển thời cuộc, song chớ chủ quan, phải phòng xa như buộc mình vào chỗ vững.
- Hào Thượng. Hào Thượng Cửu (dương, trên cùng): 'Khuynh bĩ, tiên bĩ hậu hỉ' — lật đổ hẳn cảnh bĩ, trước bế tắc sau vui mừng. Bĩ đã đến cùng cực thì tất phải tan, thái lai. Lời khuyên: kiên trì đến cuối sẽ thấy hồi vận; ai đã bền chí qua buổi khó thì nay được đền đáp bằng niềm vui.
Luận theo lĩnh vực
Công việc / Sự nghiệp
Công việc đang hồi bế tắc, trên dưới không đồng lòng, kế hoạch dễ đình trệ, gặp nhiều cản trở ngầm và kẻ không hợp tác. Đây không phải lúc mở mang, khởi sự lớn hay tranh giành địa vị. Nên thu mình giữ vững phần đang có, âm thầm tích lũy năng lực và chờ thời cơ chuyển vận (như hào Tứ, hào Ngũ) mới bung ra.
Tình cảm / Hôn nhân
Tình cảm trắc trở, hai bên như trời đất không giao — khó đồng cảm, dễ hiểu lầm, xa cách hoặc lạnh nhạt. Người đang yêu nên kiên nhẫn, tránh ép buộc hay nóng vội quyết định chuyện lớn. Hôn nhân giai đoạn này nhiều khảo nghiệm; giữ chân thành và bao dung thì qua 'bĩ' sẽ tới 'thái', gượng ép chỉ thêm rạn nứt.
Tài lộc / Tiền bạc
Tài lộc bí bách, cầu tài khó được như ý, thu vào ít mà hao ra dễ (đại vãng tiểu lai). Không nên đầu tư mạo hiểm, vay mượn hay bành trướng lúc này. Cốt lõi là giữ gìn, tiết kiệm (kiệm đức), bảo toàn vốn liếng; qua thời bế tắc tự khắc có cơ sinh lợi trở lại.
Sức khỏe
Quẻ ứng khí huyết không lưu thông, dễ mệt mỏi, uể oải, tinh thần bức bối hoặc bệnh cũ dây dưa. Nên nghỉ ngơi, điều dưỡng, giữ tâm thư thái, tránh lao lực. Đây chỉ là gợi ý theo quẻ, không thay lời thầy thuốc; nếu có dấu hiệu bất thường hãy đi khám để được chẩn đoán chính xác.
Kiện tụng / Tranh chấp
Kiện tụng, tranh chấp bất lợi cho người ngay, vì đang là thời tiểu nhân đắc thế, lẽ phải khó được sáng tỏ ngay. Nên tránh đối đầu, tìm cách hòa giải, nhẫn nhịn chờ thời hơn là lao vào phân tranh. Cố kiện lúc này dễ tốn kém, mệt mỏi mà chưa chắc có kết quả tốt.
Xuất hành / Đi xa
Xuất hành, đi xa hay khởi sự cầu việc đều không thuận, dễ gặp trắc trở, chậm trễ, người và việc không ăn khớp. Tốt nhất nên hoãn lại hoặc chỉ đi khi thật cần, giữ thái độ khiêm nhường thận trọng. Chờ vận bĩ qua đi (bĩ cực thái lai) rồi hãy tính chuyện đường xa, mưu sự lớn.
Muốn hỏi việc của riêng bạn?
Thành tâm gieo một quẻ để nhận luận giải theo đúng câu hỏi của bạn.
Gieo quẻ hỏi việc của bạn