Quẻ 33: Thiên Sơn Độn
天山遯
Lời quẻ (Thoán từ)
Độn: Hanh, tiểu lợi trinh — Ẩn lui thì hanh thông, giữ chính bền một cách khiêm nhường thì có lợi nhỏ. Quẻ Độn (遯 nghĩa là lui, trốn, ẩn) nói về thời tiểu nhân đang lớn dần (hai hào âm dưới đẩy lên), người quân tử nên biết thời mà rút lui đúng lúc để giữ mình. Lui không phải là hèn nhát trốn tránh, mà là cái khôn của người biết dừng: rút đúng lúc thì bảo toàn được đạo và giữ được cái lợi lâu dài.
Đại tượng
Thiên ở trên, Núi ở dưới: trời tuy cao mà núi cứ vươn lên như muốn bức, nhưng trời vẫn xa lánh mà lui lên trên — đó là tượng quẻ Độn. Người quân tử xem tượng ấy mà xa lánh kẻ tiểu nhân, không lộ vẻ ghét bỏ giận dữ mà giữ thái độ nghiêm trang, kính nhi viễn chi — nghiêm mà xa cách chứ không đối đầu.
Tổng luận
Độn là quẻ của thời thoái lui, khi âm khí (tiểu nhân, điều bất lợi) đang thịnh dần mà dương khí (quân tử, chính đạo) phải biết đường rút. Bản chất quẻ không phải xấu hẳn: lui đúng lúc chính là giữ mình, nên Thoán nói "hanh" — vẫn hanh thông trong cái ẩn. Đây là thời nên co lại, giữ mình, chờ thời chứ không nên tiến tới tranh giành, bởi càng đẩy tới càng vướng vào thế bất lợi. Cái khó của quẻ là ở chỗ biết dừng cho khéo: lui mà vẫn giữ được khí tiết, xa mà không kết oán. Người bốc được quẻ này nên lấy chữ "nhẫn" và "thoái" làm gốc, thu mình lo việc nội tại, tránh phô trương và tranh chấp. Giữ được chính, nhẫn được thời, thì qua vận bĩ sẽ lại có ngày hanh thông.
Sáu hào
- Hào Sơ. Hào Sơ (Sơ Lục — âm): Độn vĩ, lui mà ở đuôi, chậm chân sau cùng nên nguy. Đang ở dưới cùng, lui không kịp thì mắc kẹt; lời khuyên là chớ hấp tấp hành động, hãy náu mình yên lặng, đừng đi đâu tranh giành thì tránh được hại.
- Hào Nhị. Hào Nhị (Lục Nhị — âm): Giữ chặt ý chí như buộc bằng da bò vàng, không ai cởi được. Lòng trung chính bền vững, gắn bó với hào Ngũ ở trên; lời khuyên là kiên định giữ đạo, dù cảnh có ép cũng không đổi lòng, giữ được thì tốt.
- Hào Tam. Hào Tam (Cửu Tam — dương): Hệ độn — lui mà còn vướng bận ràng buộc, có bệnh nguy. Vì lưu luyến tình riêng, kẻ dưới níu kéo nên lui không dứt khoát; lời khuyên là chớ để tình cảm và người nhà cản bước, việc lớn thì không nên, chỉ nên lo nuôi kẻ dưới, giữ việc nhỏ.
- Hào Tứ. Hào Tứ (Cửu Tứ — dương): Hảo độn — lui một cách tốt đẹp, quân tử thì tốt, tiểu nhân thì hỏng. Người quân tử dứt được lòng ưa thích mà lui thì cát, kẻ tiểu nhân tham luyến không rứt được thì bại; lời khuyên là dám buông cái mình yêu thích để rút lui đúng lúc, đó là bản lĩnh.
- Hào Ngũ. Hào Ngũ (Cửu Ngũ — dương): Gia độn — lui một cách đẹp đẽ, hợp thời, giữ chính thì tốt. Ở ngôi tôn, biết lui đúng mực, ứng với hào Nhị trung chính; lời khuyên là rút lui trong sáng suốt và có chừng mực, giữ vững đường chính thì cát lành.
- Hào Thượng. Hào Thượng (Thượng Cửu — dương): Phì độn — lui một cách thảnh thơi rộng rãi, không gì không lợi. Ở ngôi cao nhất, xa hẳn ràng buộc, lui một cách ung dung khoáng đạt; lời khuyên là dứt khoát buông bỏ, lòng không vướng bận thì mọi bề đều thuận, đây là cách lui trọn vẹn nhất.
Luận theo lĩnh vực
Công việc / Sự nghiệp
Thời điểm nên thu mình, giữ thế thủ chứ không nên bành trướng hay tranh đoạt chức vị. Nếu môi trường có nhiều điều bất lợi hoặc kẻ tiểu nhân lấn át, biết lui một bước, rút về củng cố nội lực lại là khôn ngoan. Đừng cố tiến bằng mọi giá, hãy chờ thời cơ tốt hơn.
Tình cảm / Hôn nhân
Quẻ ứng với sự cách xa, lảng tránh, dễ có chia lìa hoặc một bên muốn rút lui. Nếu đang trục trặc thì nên tạm giữ khoảng cách, đừng níu kéo gượng ép. Người còn độc thân thì duyên chưa tới, không nên vội; giữ lòng chính và bình tĩnh mới lành.
Tài lộc / Tiền bạc
Tài lộc thời co cụm, không phải lúc đầu tư mạnh hay mở rộng. Nên giữ của, thủ thế, tránh phiêu lưu vào việc mới. Rút lui bảo toàn vốn liếng lúc này còn hơn ham lời mà mắc kẹt; chờ vận chuyển mới tính đường tiến.
Sức khỏe
Nên nghỉ ngơi, dưỡng sức, tránh làm việc quá độ hoặc lao lực. Quẻ nhắc sự lui về tĩnh dưỡng, chớ cố gắng gồng gánh. Nếu thấy trong người bất ổn thì nên thăm khám sớm và tĩnh tâm, tránh căng thẳng kéo dài (đây chỉ là lời tham khảo, không thay cho ý kiến bác sĩ).
Kiện tụng / Tranh chấp
Không lợi cho tranh tụng, thế đang ở phía yếu hoặc bất lợi. Nên tránh đối đầu, tìm cách hòa giải, nhân nhượng rút lui để êm chuyện. Càng đeo đuổi kiện cáo càng hao tổn, dàn xếp sớm là hơn.
Xuất hành / Đi xa
Đi xa không phải lúc thuận, dễ gặp trắc trở nên cân nhắc hoãn lại. Nếu buộc phải đi thì nên kín đáo, gọn nhẹ, tránh phô trương và tránh nơi thị phi. Cầu việc thì hãy kiên nhẫn chờ thời, chưa nên ra mặt vội.
Muốn hỏi việc của riêng bạn?
Thành tâm gieo một quẻ để nhận luận giải theo đúng câu hỏi của bạn.
Gieo quẻ hỏi việc của bạn