Quẻ 31: Trạch Sơn Hàm
澤山咸
Lời quẻ (Thoán từ)
Hàm: Hanh, lợi trinh, thủ nữ cát (咸：亨，利貞，取女吉) — Cảm ứng thì hanh thông, lợi ở sự giữ đạo chính bền, cưới vợ thì tốt lành. Cốt lõi của quẻ là hai bên cảm nhau, giao hòa mà sinh thông đạt; nhưng sự cảm ấy phải trong sạch, ngay thẳng thì mới bền và tốt.
Đại tượng
Trên núi có đầm nước (Sơn thượng hữu trạch), ấy là quẻ Hàm. Người quân tử xem tượng đó mà giữ lòng trống rỗng, khiêm hư để dung nạp người khác — như lòng núi lõm xuống mới chứa được nước đầm. Có bỏ được cái tôi đầy ắp thì mới cảm thông và đón nhận được lòng thiên hạ.
Tổng luận
Hàm là cảm ứng, là sự giao cảm tự nhiên giữa hai bên — trai gái, người với người, lòng với lòng. Đoài (thiếu nữ) ở trên, Cấn (thiếu nam) ở dưới: chàng trai nhún mình xuống dưới cô gái, ấy là lễ cầu hôn, là tình cảm chân thành đến trước. Đây là quẻ tốt, chủ về hanh thông, hòa hợp, duyên lành, nhất là việc hôn nhân và kết giao. Tuy nhiên điềm lành chỉ giữ được khi lòng cảm ấy chính đáng, không tính toán vụ lợi, không đổi thay xu thời. Lời khuyên chung: hãy chân thành, khiêm hư, mở lòng đón người, giữ tâm ngay thẳng; chớ để cảm xúc bồng bột hay lời nói suông dẫn dắt.
Sáu hào
- Hào Sơ. Sơ Lục (hào 1, âm): Cảm ở ngón chân cái (Hàm kỳ mẫu). Sự cảm ứng mới chớm, còn ở nơi thấp nhất, yếu ớt chưa đủ động lòng người, chưa gây được kết quả gì. Lời khuyên: giai đoạn khởi đầu, cứ điềm tĩnh nuôi ý, đừng vội hành động khi mối cảm còn non.
- Hào Nhị. Lục Nhị (hào 2, âm): Cảm ở bắp chân (Hàm kỳ phì) — xấu; ở yên thì tốt (hung, cư cát). Bắp chân thích cựa quậy nhấp nhổm, nóng vội chạy theo tình cảm thì gặp xấu. Lời khuyên: giữ mình yên tĩnh, đợi bên kia tới, chớ tự động vọng động thì mới cát.
- Hào Tam. Cửu Tam (hào 3, dương): Cảm ở đùi (Hàm kỳ cổ), cứ bám theo cái mà nó đi theo, tiến tới thì đáng thẹn (chấp kỳ tùy, vãng lận). Đùi không tự chủ, chỉ hùa theo chân người khác — mất chủ kiến, chạy theo kẻ dưới. Lời khuyên: giữ lấy chủ kiến, đừng đánh mất mình mà a dua theo người, kẻo tiến lên chỉ chuốc hối tiếc.
- Hào Tứ. Cửu Tứ (hào 4, dương): Giữ chính bền thì tốt, hối hận tiêu tan (trinh cát, hối vong); nếu bồn chồn qua lại tính toán thì chỉ có bạn bè theo ý riêng ngươi (đồng đồng vãng lai, bằng tòng nhĩ tư). Đây là ngôi của trái tim, chỗ chủ sự cảm ứng. Lời khuyên: cảm người bằng tấm lòng ngay thẳng rộng khắp thì được tốt; nếu để tâm hẹp hòi lăng xăng thiên vị thì chỉ thu về được số ít người cùng phe.
- Hào Ngũ. Cửu Ngũ (hào 5, dương): Cảm ở lưng, nơi thịt trên sống lưng (Hàm kỳ mỗi), không hối hận (vô hối). Cảm ở chỗ lưng khuất, xa lòng, nên sự cảm hời hợt — tuy chẳng nồng nàn nhưng cũng không lầm lỗi. Lời khuyên: giữ được điềm đạm, không thiên lệch theo tư dục thì tránh được điều đáng ăn năn, dù chưa thành đại sự.
- Hào Thượng. Thượng Lục (hào 6, âm): Cảm ở mép, má và lưỡi (Hàm kỳ phụ giáp thiệt). Đến ngôi cùng cực, sự cảm ứng chỉ còn là chuyện đầu môi chót lưỡi, dùng lời nói suông để lấy lòng. Lời khuyên: chớ cậy lời khéo mà thuyết phục người; cảm nhau phải bằng thực tâm, nói suông không đọng lại điều gì bền vững.
Luận theo lĩnh vực
Công việc / Sự nghiệp
Quẻ chủ hòa hợp, cảm thông nên hợp tác, đối tác, quan hệ đồng nghiệp đều thuận lợi, dễ được người trên dưới đồng lòng. Việc tiến triển nhờ sự chân thành và biết lắng nghe, khiêm nhường tiếp nhận ý kiến. Tránh nóng vội chạy theo phong trào hay a dua, hãy giữ chủ kiến và làm bằng thực chất.
Tình cảm / Hôn nhân
Đây là quẻ hôn nhân, tình duyên tốt vào bậc nhất trong Kinh Dịch — trai gái cảm nhau chân thành, cầu hôn thì cát lành, duyên dễ thành. Điềm lành cho người đang yêu, đang muốn tiến tới cưới hỏi. Chỉ cần giữ tình cảm trong sáng, không vụ lợi, không hời hợt đầu môi chót lưỡi thì tình bền và đẹp.
Tài lộc / Tiền bạc
Tài lộc hanh thông ở mức vừa phải, đến từ sự hợp tác, giao hảo và lòng tin đôi bên hơn là từ toan tính riêng. Buôn bán chung, làm ăn có bạn có duyên thì được lợi. Chớ vì cái lợi trước mắt mà lăng xăng thay đổi, giữ đạo chính bền mới giữ được lộc lâu.
Sức khỏe
Quẻ liên quan tới các bộ phận theo thân người từ chân, đùi, tim, lưng đến miệng lưỡi, ý nhắc giữ điều hòa thân tâm. Nên tránh bồn chồn nóng nảy, giữ tinh thần an tĩnh thì thân thể dễ chịu. Đây chỉ là lời tham khảo theo Dịch lý, nếu có dấu hiệu bất ổn nên thăm khám thầy thuốc, không tự chẩn đoán.
Kiện tụng / Tranh chấp
Quẻ chủ hòa cảm nên hướng dàn xếp, thương lượng, hòa giải là thượng sách, dễ đạt được sự đồng thuận đôi bên. Đối đầu tranh chấp căng thẳng không hợp khí quẻ này. Giữ lòng ngay thẳng, chân thành nhún nhường thì việc êm; cậy lời lẽ suông tranh hơn thua thì không lợi.
Xuất hành / Đi xa
Xuất hành, đi xa nhìn chung thuận, hợp cho việc cầu thân, gặp gỡ, kết giao, mai mối. Nên khởi sự khi lòng người đôi bên đã cảm thông, thời cơ chín; chớ vội vàng nhấp nhổm mà đi sớm. Đi với tâm thế khiêm hòa, mở lòng thì gặp quý nhân và duyên lành.
Muốn hỏi việc của riêng bạn?
Thành tâm gieo một quẻ để nhận luận giải theo đúng câu hỏi của bạn.
Gieo quẻ hỏi việc của bạn